1991 - 1995

BALIKESİR BAMYASI ISLAHI - 1991

Yürütücüleri: Yusuf İNAN

ÖZET

Balıkesir bamyası, özellikle Balıkesir ilimizde yüzyıllardır yetiştirilen, bir populasyon veya köy çeşididir. Meyveleri kısa boylu tombul görünümlü ve kendine has özel bir lezzeti vardır. Çalışmanın amacı, bu populasyondan standart bir çeşit geliştirmektir. 1986 – 1991 yılları arasında Atatürk Bahçe Kültürleri Merkez Araştırma Enstitüsü’nde Yalova koşullarında 1 nolu hat çeşit adayı olarak seçilmiş olup “Marmara 1” adı ile tescil ettirilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Bamya, Seleksiyon, Balıkesir, Marmara 1

ISPANAK ÇEŞİT TESPİT DENEMELERİ - 1991

Yürütücüleri: Nesrin TÜRKEŞ, Yusuf İNAN

ÖZET

Bu çalışma, yerli ve yabancı ıspanak çeşitlerini tanımak, Marmara bölgesinde değişik yetiştirme periyotlarında üretilebilecek uygun çeşitleri belirlemek amacıyla yapılmıştır. Çalışmada, 40 yerli materyal ve 20 yabancı çeşit incelenmiştir. Çalışma süresince yerli materyallerin ekonomik olmadığı ancak ıslah çalışmaları için gen kaynağı olabileceği, yabancı çeşitlerin ekonomik olarak üretilebileceği belirlenmiştir. Yalova koşullarında 1984-1989 yılları arasında yapılan introdüksiyon ve verim denemelerinde aşağıdaki çeşitler ümitvar bulunmuştur. Matador, Spinoza, İnverno, Üniversal, Sputnik F1 ve Viroflay çeşitleri, halkımızın beğenerek tükettiği kuzu ıspanağına benzediği için seçilmiştir. Bu çeşitlerden Üniversal, Matador, Inverno ve Spinoza tescilli çeşitlerdir.

Anahtar Kelimeler: Ispanak, Matador, Spinoza, Inverno, Universal, Sputnik F1, Viroflay

SARMALIK BEYAZ BAŞ LAHANA ISLAHI - 1991

Yürütücüleri: Güngör ŞİMŞEK, Nurten SÜRMELİ

ÖZET

Bu araştırma 1984-1991 yılları arasında Atatürk Bahçe Kültürleri Merkez Araştırma Enstitüsü’nde yürütülmüştür. Araştırmanın ilk yılında 23 yerli beyaz baş lahana (Brassica oleracea var. capitata F.alba) populasyonun adaptasyon denemesi yapılmış ve Marmara Bölgesine uygun olan (18 yerli Beyaz-Ödemiş) ve (25-Manisa) lahanaları saflaştırmak amacıyla ıslah programına alınmıştır. Denemede tekrarlamalı seleksiyon metodu kullanılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Beyaz Baş Lahana, Sarmalık, Marmara Bölgesi

MARMARA BÖLGESİ İÇİN KARNABAHAR ÇEŞİTLERİNİN SEÇİMİ VE TOHUM ÜRETİMİNDE EN UYGUN DİKİM ZAMANININ BELİRLENMESİ - 1992

Yürütücüleri: Güngör ŞİMŞEK, Nurten SÜRMELİ

ÖZET

Bu çalışma 1983-1992 yılları arasında iki aşamada Yalova koşullarında yapılmıştır. Birinci aşamada 66 karnabahar çeşidi adaptasyon denemelerine alınmış, sonuçta; Iglo, Erfurter matra, Kibo reuzen RS, Snowball A, Olympus, Herfstreuzen Meru, Bright White, Snowflover Bright snow, Walcheren Winter, Snow March F1 ve Snow Crown F1 çeşitleri birinci sırada yer almış ve Marmara Bölgesi için uygun bulunmuştur. Tohum üretimi amacı ile erkenci çeşitlerde Kasım ve Mart, geççi çeşitlerde Ağustos dikiminin uygun olduğu saptanmıştır.

Anahtar Kelimeler: Karnabahar, Adaptasyon, Marmara Bölgesi

AKÇA VE ANKARA ARMUDUNDA KLON SELEKSİYONU (AKÇA ARMUDU MARMARA BÖLGESİ DİLİMİ) - 1992

Yürütücüleri: Dr. Mustafa BÜYÜKYILMAZ, Nihat BULAGAY, Dr. Masum BURAK

ÖZET

Marmara Bölgesinde yetişen Akça armudu populasyonunda klon seleksiyonu uygulanmıştır. İlk aşamada bölgede yapılan taramalar sonunda 15 tip tespit edilmiş, ikinci aşamada bu tiplerle kurulan deneme bahçesinde fenolojik gözlemler ve pomolojik ölçümler yapılmıştır. Tipler verim, meyve iriliği ve erkencilik yönünden Tartılı Derecelendirme yöntemi ile değerlendirilmiş, buna göre AK-4105 no’lu tip ilk sırayı almış ve AK-3401, AK-4107, AK-4104 no’lu tiplerde ilk beş sırada yer almışlardır.

Anahtar Kelimeler: Armut, Klon Seleksiyonu, Marmara

MARMARA BÖLGESİ'NDE VİŞNE (Prunus cerasus L.) ÇEŞİT ADAPTASYONU - 1992

Yürütücüleri: Dr. Masum BURAK, Dr. Fahrettin ÖZ, Uz. Filiz FİDAN

ÖZET

Bu çalışmada 3 yabancı vişne çeşidi ile seleksiyon II kademesinde ümitvar olarak seçilmiş olan 5 Kütahya Vişnesi (Prunus cerasus L) tipinin fenolojik, pomolojik ve teknolojik özellikleri belirlenerek Marmara Bölgesi için üstün özelliklere sahip çeşitlerin seçilmesi amaçlanmıştır. Toplam 12 özellik üzerinde çalışılmış ve bunların 8 tanesi çeşit seçiminde esas alınmıştır.

Ele alınan 8 özellik verim, meyve eti/sapı + çekirdek oranı, şıra randımanı, şıra rengi, tat, SÇKM/Asit Oranı, irilik ve albeni olarak sıralanmıştır. Değiştirilmiş "Tartılı Derecelendirme" yöntemi kullanılarak yapılan derecelendirmede Kütahya vişnesinin 1355 ve 1310 nolu tipleri ümitvar olarak seçilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Vişne, Seleksiyon, Kütahya Vişnesi, Pomoloji, Fenoloji

TÜRKİYE’DE YETİŞTİRİLEN RAZAKI ÇEŞİT VE TİPLERİNİN AMPELOGRAFİK ÖZELLİKLERİ ÜZERİNDE ARAŞTIRMALAR  - 1992

Yürütücüleri: Hulusi SAMANCI, Uz. İsmet USLU

ÖZET

Bu çalışma, Türkiye’de yetiştirilen Razakı grubu çeşit ve tiplerinin özelliklerini belirlemek amacı ile yapılmıştır. Öncelikle Razakı grubuna giren veya bu grup çeşitleri ile benzerliği olan örneklerle Yalova Atatürk Bahçe Kültürleri Merkez Araştırma Enstitüsünde 26 örnek içeren bir koleksiyon bağı oluşturulmuştur. Çalışma 1988-1992 yıllarında yapılmıştır.

Bütün çeşitlerin özellikleri “ İBPGR” ve “Minimal Descriptor List For Grapevine ” (OIV) normlarında belirtilen toplam 48 ölçüte göre 1988 - 1992 yıllarında belirlenmiştir. Çeşit veya tiplerin sinonim veya çeşit oluşları ortaya konmuştur. Razakı çeşitleri genetik stok olarak değer taşımaktadır.

Anahtar Kelimeler: Razaki, Sinonim, Çeşit, Tip, Ampelografi

HAFIZALİ, DEĞİRMENDERE SİYAHI, BEYLERCE ÜZÜM ÇEŞİTLERİNDE KLON SELEKSİYONU III. AŞAMA SONUÇLARI - 1992

Yürütücüleri: Uz. İsmet USLU, Hulusi SAMANCI

ÖZET

Marmara bölgesi üzüm çeşitlerinden Hafızali, Değirmendere Siyahı ve Beylerce’de verimli, kaliteli, sağlıklı klonların seçilmesi amacıyla klon seleksiyonu çalışmaları yapılmıştır. Klon baş omca seçimi, klon seleksiyon bağı tesisi, klon karşılaştırma bağı tesisi olmak üzere çalışmalar 3 aşamada tamamlanmıştır. Çalışmalar Marmara bölgesindeki üretici bağlarında 1968-1991 yılları arasında gerçekleştirilmiştir.

Dört yıl devam eden ilk aşama çalışmalarında Hafızali’de 36, Değirmendere Siyahı çeşidinde 98, Beylerce’de 63 klon baş omca seçilmiştir. Seçilen klon baş omcalarından alınan aşı kalemleriyle her klondan 10 omca olacak sayıda seleksiyonun 2. aşaması için klon koleksiyon bağları kurulmuştur. Verilerin değerlendirilmesi sonucunda Hafızali’de 6, 9,18 no’lu klonlar, Değirmendere Siyahı’nda 6, 31, 80 no’lu klonlar, Beylerce’de 32, 59 no’lu klonlar verim, kalite ve gelişme yönünden en üstün klonlar olarak üretime kaynak olacak damızlıkları kurmak üzere seçilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Klon Seleksiyonu, Omca, Verim, Kalite

GÜL YETİŞTİRİCİLİĞİNDE KULLANILAN ANAÇ MATERYALİNİN KARŞILAŞTIRILMASI - 1992

Yürütücüleri: Nurdal ERTAN, Gürcan GÖRÜR

ÖZET

Bu çalışma; üzerine Baccara çeşidi aşılanmış, Atatürk Bahçe Kültürleri Merkez Araştırma Enstitüsünde mevcut Rose cinsine ait tür ve bunların varyetelerinden oluşan 16 adet anacın; çiçek sapı uzunluğu, çiçek sapı çapı, petal adedi, tüm ağırlık, gonca ağırlığı, vazo ömrü, uç almadan çiçeklenmeye kadsar geçen süre, bitki başına verim ve verimin aylara göre dağılımı yönünden olan etkilerini belirlemek amacıyla yapılmıştır.

            Yapılan çalışmalar sonucunda Rosa Canina Y3 olarak adlandırılan anacın Baccara çeşidi için en uygun anaç olduğu ve bunu Rosa indica cv, Rosa indica manetti ve Rosa centifolia’nın takip ettiği saptanmıştır.

Anahtar Kelimeler: Gül, Anaç, Melezleme

YERLİ VE YABANCI CEVİZ ÇEŞİTLERİNİN SEÇİMİ (II)- 1993 Yayın No:15

Yürütücüleri: Yavuz FERHATOĞLU, Dr. Gültekin ÇELEBİOĞLU, Sabahattin UFUK

ÖZET

Bu araştırma Türkiye çapında öncelikle ceviz potansiyelinin olduğu bölgelerde yapılan seleksiyon yoluyla ceviz ağaçlarının içerisinden verim, meyve kalitesi ve özellikleri yönünden standartlara uygun olan çeşitleri seçmek ve ceviz standardizasyonunu gerçekleştirmek amacıyla yapılmıştır.

Böylece seçilen 110 ceviz çeşidi deneme bahçesine dikilmiş olup bunların meyve özellikleri verim erkek ve dişi çiçek açım tarihleri yani pomolojik ve fenolojik özellikleri tespit edilmiştir. 7 yıllık fenolojik ver pomolojik gözlemler sonucunda elde edilen bulgular sonucunda Yalova-1, Yalova-2, Yalova-3, Yalova-4, Bilecik, kaplan-86, Şebin, Şen-1, KR-1, KR-2, Tokat-1 ceviz çeşitleri seçilmiş ve çoğaltılması uygun görülmüştür.

Anahtar Kelimeler: Ceviz, Seleksiyon, Pomoloji, Fenoloji, Türkiye

ARMUT İNTRODÜKSİYON VE ADAPTASYON DENEMESİ (İNTRODÜKSİYON - III)- 1993 Yayın No:17

Yürütücüleri: Dr. Mustafa BÜYÜKYILMAZ, A. Nihat BULAGAY, Dr. Masum BURAK

ÖZET

Devamlılık gösteren armut çeşit introdüksiyon ve adaptasyon denemesinin introdüksiyon bölümünün bu üçüncü aşamasında 1982 yılında denemeye alınan 13 armut çeşidi üzerinde çalışılarak, 1986 - 1993 tarihleri arasında fenolojik gözlemler ve pomolojik ölçümler yapılmıştır. Çeşitler verim, meyve iriliği, verimin düzenliliği, meyve kalitesi, hasat olum tarihi, hasat önü dökümü ve ağaç gelişimi yönünden değiştirilmiş '' Tartılı Derecelendirme'' yöntemi ile değerlendirilerek sonuçta June Gold ve June Beauty çok erkenci Devoe ve Magness orta mevsim, Conference ve Packham's Triumph geç olgunlaşan çeşitler olmak üzere ümitvar olarak seçilmişlerdir.

Anahtar Kelimeler: Armut, İntrodüksiyon, Adaptasyon

GÜNEYDOĞU ANADOLU ACURLARININ (Cucumis melo var. flexuous) BAZI MORFOLOJİK VE BİYOLOJİK ÖZELLİKLERİNİN BELİRLENMESİ - 1993 Yayın No:27

Yürütücüleri:Gülay BEŞİRLİ

ÖZET

Bu araştırma, Güneydoğu Anadolu bölgesinde yoğun olarak yetiştiriciliği yapılan acurun (Cucumis melo var. Flexuosus Naud.) yörede yetiştirilen tiplerini belirlemek ve bu tiplerin bazı morfolojik ve biyolojik özelliklerini saptayarak acurun bir gen kaynağı olarak korunmasını sağlayabilmek ve ileride bu konuda çalışacaklara bir kaynak oluşturmak amacıyla yapılmıştır.

Bu amaçla deneme boyunca bitki (boy, yan kol sayısı, boğum sayısı, boğum arası uzunluğu), yaprak (sap uzunluğu, alan, renk), çiçek (erkek ve dişi çiçek sapı uzunlukları, çanak ve taç yaprak, yumurtalık ve anter uzunluğu), meyve (boy, çap, ağırlık, renk, verim, suda eriyebilir kuru madde, titre edilebilir toplam asitlik) ve tohumluk meyvelerde (uzunluk, çap, ağırlık, renk, verim, 1000 tohum ağırlığı, 1 gramdaki tohum sayısı) ölçümler yapılarak morfolojik ve bazı biyolojik özellikler belirlenmiştir. Araştırma sonucunda Dilimli Acur, Tüylü Acur, Yeşil Acur ve Yuvarlak Acur olmak üzere birbirinden farklı 4 acur tipi belirlenmiştir. Ancak bu tiplerin karışık populasyonlar halinde bulundukları da saptanmıştır. Ülkemiz için, pazar istekleri yönünden ümitvar görülen Yeşil Acur ve Dilimli Acurun seleksiyon yolu ile ıslah edilmelerinin yararlı olacağı kanısına varılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Acur, Morfolojik, Biyolojik, Özellikler

YERLİ VE YABANCI ELMA ÇEŞİTLERİNİN SEÇİMİ (III) - 1994 Yayın No:38

Yürütücüleri: Doç. Dr. Masum BURAK, Dr. Fahrettin ÖZ, A. Nihat BULAGAY

ÖZET

Devamlılık gösteren "Yerli ve Yabancı Elma Çeşitlerinin Seçimi" projesinin bu üçüncü aşamasında 26 yeni elma çeşidinden oluşan deneme bahçesi; her çeşitten 5 ağaç olmak üzere, 1983 yılında Atatürk Bahçe Kültürleri Merkez Araştırma Enstitüsünde kurulmuştur. 1989-1994 yılları arasında bu çeşitler üzerinde fenolojik gözlemler ve pomolojik ölçümler yapılmış ve  verim değerleri alınmıştır.

Çeşitler verim, meyve iriliği, renk, verimin düzenliliği, hasat önü dökümü, erkencilik, tat (kalite) ve meyve eti sertliği yönünden, değiştirilmiş "Tartılı-Derecelendirme" yöntemi ile değerlendirilerek sonuçta Vista Bella, Jerseymac, Ozark Gold, Prima, Melrose ve Skyline Supreme çeşitleri ümitvar olarak seçilmişlerdir. Bunlardan Vista Bella ve Jerseymac çok erkenci, Ozark Gold erkenci, Prima orta mevsim, Melrose ve Skyline Supreme geç olgunlaşan çeşitler olarak tespit edilmişlerdir.

Anahtar Kelimeler: Elma, Çeşit Seçimi, Pomoloji, Fenoloji

SARIMSAK ÇEŞİT TESPİT DENEMESİ - 1994 Yayın No:41

Yürütücüleri:Gülay BEŞİRLİ, Yusuf İNAN, Tamer TÜRKEŞ

ÖZET

Bu araştırma 1985-1994 yılları arasında, daha önce yapılan çalışmalar sonucunda ümitvar bulunan yerli populasyonlar ile yabancı sarımsak çeşitlerini introdüksiyon denemelerine alarak özelliklerini saptamak amacıyla yapılmıştır. Denemede ele alınan sarımsakların; baş ağırlığı (g), baş kabuk rengi, çap ve yükseklikleri (cm), baş kabuk sayısı, diş ağırlığı (g), diş sayısı, diş kabuk rengi, suda çözünür kuru madde oranı (%) ve verim değerleri (kg/da) incelenmiştir.

Deneme sonucunda Fr1 ve Fr7 sarımsak çeşitleri tüm özellikleri yönünden en iyi çeşitler olarak bulunmuşlardır. Yerli populasyonlardan 3, 4 ve 14 nolu populasyonlar bir çok özellikleri bakımından ümitvar bulunurken, Kastamonu sarımsağı birinci sırada yer almıştır. Çalışma sonucunda, yapılacak çalışmalarla bu populasyona standart çeşit vasfı kazandırılması gerektiği kanısına varılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Sarımsak, Populasyon, Baş, Diş

MELEZLEME YOLUYLA SOFRALIK YENİ ÜZÜM ÇEŞİTLERİNİN ELDE EDİLMESİ (I) - 1995 Yayın No:56

Yürütücüleri: Uz. İsmet USLU, Hulusi SAMANCI, Uz. Turgut DEMİRAY, Dr. Erkal GÖKÇAY

ÖZET

Ülkemizin sofralık üzüm üretimi ve ihracatında ihtiyaç duyulan ilk ve son turfanda üzüm çeşitleri ile iri taneli çekirdeksiz üzüm çeşitlerinin melezleme yoluyla elde edilmesi amacıyla 1973 yılından itibaren ıslah çalışmalarına başlanmıştır. Islah programı; muhtelif kombinasyonlardan F1 bitkilerinin yetiştirilmesi, mahsule yatan F1 bitkileri arasından çeşit adaylarının seçilmesi, çeşit adayları arasından ümitvar çeşitlerin seçilmesi, ümitvar çeşitlerin üretici bağlarında yürütülen adaptasyon çalışmalarından oluşmaktadır.

Islah programı uyarınca 30 kadar üzüm çeşidi arasında yapılan melezleme çalışmaları ile muhtelif kombinasyonlardan 30.000'den fazla F1 bitkisi yetiştirilmiştir. F1 bitkilerinin mahsule yatanları arasından 426 çeşit adayı seçilmiştir. Çeşit adaylarının detaylı incelenmesi sonunda 20 ümitvar çeşit seçilmiştir. Ümitvar çeşitlerin üretici bağlarında yürütülen adaptasyon çalışmalarında 7 ümitvar çeşitten olumlu sonuç alınmıştır. Bu çeşitler Uslu, Yalova İncisi, Yalova Misketi, Yalova Çekirdeksizi, Yalova Ata Sarısı, Ergin Çekirdeksizi, Yalova Beyazı adlarıyla tescil edilerek üretime intikal ettirilmişlerdir. Bu yeni çeşitlerden Uslu çok erken, Yalova İncisi, Yalova Misketi, Yalova Beyazı erken, Yalova Ata Sarısı orta-geç zamanda olgunlaşmaktadır. Yalova Çekirdeksizi ile Ergin Çekirdeksizi iri taneli çekirdeksiz çeşitlerdir.

Anahtar Kelimeler: Melezleme, Islah, Vitis vinifera, F1, Sofralık Üzüm

AMASYA BAMYASI ISLAHI - 1995 Yayın No:58

Yürütücüleri: Yusuf İNAN

ÖZET

Amasya bamyası, ince uzun meyveli, Amasya ve ilçeleri ile Çorum’un Kargı ilçesinde çiçekleri ve genç meyveleri kurutularak değerlendirilen bir populasyondur.

Bitki boyu ve şekli, meyve şekli, rengi ve tüylülüğü bakımından geniş bir varyasyon ihtiva eden populasyon 1989-1995 yılları arasında seleksiyonla ıslah edilmiştir. Yapılan çalışmalarda 5 hat elde edilmiş, “612” numaralı hat çeşit adayı olarak seçilmiştir. Çeşit adayının küçük meyve verimi 1995 yılında Yalova’da 835 kg/da, Amasya’da ise 665 kg/da tespit edilmiştir. Çeşit adayı “Amasya 612”, ortalama bitki  boyu 52 cm, 2-3 yan dal ve kuvvetli bir gelişmeye sahip olup ortalama çiçek bamyası özelliklerini taşıdığı gibi sultani ve tombul çeşitler kadar olmasa da taze tüketim içinde uygundur. Orta erkenci olan çeşit adayı derin dondurulmaya uygun bulunmamıştır.

Anahtar Kelimeler: Bamya, Seleksiyon, Amasya 612

RAZAKI VE MÜŞKÜLE ÜZÜM ÇEŞİTLERİNDE ANAÇ ADAPTASYON VE AFİNİTE ÇALIŞMASI - 1995 Yayın No:59

Yürütücüleri:  Hulusi SAMANCI, Uz. İsmet USLU

ÖZET

Bu çalışma Yalova koşullarında 1989-1994 yılları arasında yürütülmüştür. Çalışmanın amacı Razakı ve Müşküle sofralık üzüm çeşitlerinin 4 gruba dahil 8 amerikan asma anacından hangisi ile daha yüksek ve kaliteli üzüm verdiğini saptamak olarak belirlenmiştir. Deneme 4 tekerrürlü tesadüf blokları deney düzenine göre ve her parselde 8 asma olacak şekilde planlanmıştır. Aşıdan sonra 3.yaştan başlamak üzere Müşküle çeşidinde 5, Razakı çeşidinde 4 yıl veri alınmıştır. Alınan verileri, verim ve verim bileşenleri (kg/asma, salkım/asma) ortalama salkım ağırlığı (g), 100 tane ağırlığı (g), olgunlaşma (şırada SÇKM-%, asit-g/lt), SÇKM/asit oranı ve yıllık vegetatif gelişme (budama artığı-kg/asma) oluşturmuştur.

Bulgulara göre; üzerinde çalışılan çeşitler için verim yönünden SO4 ve 5 BB anaçları diğerlerinden üstün bulunmuştur. Özellikle SO4 anacı hem bölge için yeni bir anaçtır, hem de filokseraya olduğu gibi kök-ur nematotlarına da dayanıklıdır. Yıllık vegetatif gelişme yönünden Müşküle çeşidinde 1103 P anacı diğerlerinden üstün bulunmuştur. Vegetatif gelişme generatif gelişmeye de (ürüne) dönüşebileceğinden 1103 P anacının da bölgede kullanılması önerilir.

Anahtar Kelimeler: Anaç, Adaptasyon, Afinite, Verim