DENİZLİ BAMYASI ISLAHI - 1996 Yayın No:76

ÖZET

Denizli Bamyası, özellikle denizli civarında uzun yıllardan beri populasyon halinde yetiştirilmektedir. Ele alınan bu materyal bitki boyu, yapraklanma, meyve uzunluğu ve renk gibi karakterler bakımından oldukça geniş bir varyasyona sahiptir.

ŞEFTALİ ÇEŞİT ADAPTASYON DENEMESİ - 1996 Yayın No:77

ÖZET

1990 yılında İtalya'dan ithal edilen Spring Crest, May Crest, Flavor Crest, Red Top, Spring Lady, Elegant Lady, Sun Crest şeftali çeşitleri ve Armking, Crimson Gold, May Grand, Spring Red, Summer Super Star, Stark Red Gold, Fantasia, Fairlane çeşitleri ile Yalova Atatürk Bahçe Kültürleri Merkez Araştırma Enstitüsü'nde deneme bahçesi kurulmuştur.

SELEKSİYONLA KEREVİZ ISLAHI - 1996 Yayın No:81

ÖZET

Çalışmaya konu olan kereviz, Bursa ve Çanakkale illeri başta olmak üzere, Marmara bölgesi üreticileri tarafından uzun yıllardan beri populasyon halinde yetiştirilmekte, tüketicilerimiz tarafından tanınmakta ve beğenilmektedir. Kereviz populasyonu, yumru şekli bakımından yuvarlak, yassı, silindirik ve ara formları içermekte olup, uygun bakım şartlarında bile çok farklı iriliklerde yumru meydana getirmesi gibi olumsuz özellikleri nedeniyle Kereviz üretim, pazarlama ve tüketiminde bazı problemler yaşanmaktadır. Bu çalışma ile yumru şeklinde homojenlik sağlanmış, yumru iriliği standart bir hale getirilmiş, verimi populasyona ve diğer çeşitlere göre daha yüksek bir kök kereviz çeşit adayı elde edilmiştir.

ÖZET

BAYRAMPAŞA VE SAKIZ ENGİNARLARINDA KLON SELEKSİYONU - 1996 Yayın No:85

ÖZET

Bu çalışma Marmara, Ege ve Akdeniz bölgelerinde yetiştirilen Bayrampaşa ve Sakız enginarlarının klonal seleksiyon yolu ile saflaştırılarak standart çeşit haline getirilmesi amacıyla 1987-1996 yılları arasında Atatürk Bahçe Kültürleri Merkez Araştırma Enstitüsü'nde yürütülmüştür.

Seleksiyonda, bitki başına ortalama verim (kg/bitki), bitkideki ortalama baş sayısı (baş/bitki), ortalama baş ağırlığı (g), ortalama tabla ağırlığı (g), erkencilik ve uniform meyve kriterleri esas alınmıştır. Varyans analizi ile seleksiyonda yardımcı olacak özellikler bakımından hatlar arasındaki farklar ortaya konduktan sonra, saptanan özellikler tartılı derecelendirme metodu ile değerlendirilmiştir.

ÖZET

Projeye 1991 yılında Baccara x Papameilland çeşitlerinin melezlenmesiyle başlanmış ve bunu Baccara x Lady x, Baccara x Queen Elizabeth, Baccara x Caribia, Carina x Papameilland, Carina x Lady x, Carina x Caribia, Queen Elizabeth x Baccara ve Queen Elizabeth x Varaiglo çeşitlerinin melezlenmesi izlemiştir. 1994 yılında melezleme çalışmaları tamamlanmış ve 1995 ve 1996 yıllarında melezleme çalışmalarında elde edilen tiplerin ön seleksiyonu yapılmış olup sera tipi olarak Bacarra x Papameilland melezlenmesinden 4 tip, Baccara x Lady x melezlemesinden 6 tip, Baccara x Queen Elizabeth melezlemesinden 6 tip, Baccara x Caribia melezlemesinden 5 tip, Carina x Papameilland melezlemesinden 3 tip, Carina x Lady x melezlemesinden 4 tip, Queen Elizabeth x Baccara melezlemesinden 1 tip, Queen Elizabeth x Varaiglo melezlemesinden 1 tip olmak üzere toplam 30 tip sera gülü olarak seçilmişler ve bu tipler Rosa multiflora anacı üzerine aşılanmışlardır. 1997 yılında seçilen tipler sera'da standart çeşitlerle kurulacak denemede 5 yıl süresince bitki başına verim, sap uzunluğu, vazo ömrü, gonca tipi, budamadan çiçeklenmeye kadar geçen gün sayısı gibi kriterler karşılaştırılarak içlerinden sera gülü olarak en uygun olanlar tesbit edilip tescilleri yapılacaktır.

ELMA-ANAÇ ÇEŞİT ADAPTASYON DENEMESİ - 1996 Yayın No:88

ÖZET

ÖZET

Devamlılık gösteren, ulusal ve uluslararası piyasalarda aranan özelliklere sahip yazlık, güzlük ve kışlık elma çeşitlerinin seçimini amaçlayan "Yerli ve Yabancı Elma Çeşitlerinin Seçimi" projesinin bu dördüncü aşamasında, 30 yeni elma çeşidinden oluşan deneme bahçesi, 1985 yılında Atatürk Bahçe Kültürleri Merkez Araştırma Enstitüsünde kurulmuştur. Deneme bahçesinde çöğür üzerine aşılı ve her çeşitten 5 ağaç olacak şekilde deneme düzenlenmiştir. 1992-1996 yılları arasında bu çeşitler üzerinde fenolojik gözlemler, pomolojik ölçümler yapılmış, verim değerleri alınmış ve verim-gelişme ilişkileri incelenmiştir.

ÖZET

Bu araştırma 1992-1996 yılları arasında Atatürk Bahçe Kültürleri Merkez Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü deneme sera ve parsellerinde yürütülmüştür. Son yıllarda çileğe olan talebin hızla artması sonucu; sofralık, derin dondurulmaya uygun, verimli ve üstün kaliteli çeşitlere ihtiyaç artmıştır. Bu nedenle yola dayanıklı, meyve eti daha sert olan sofralık veya sanayiye uygun yeni çeşitlerin ıslah edilmesi amacıyla Osmanlı, Yalova-104, Tioga, Cruz ve Tufts çeşitlerinin farklı kombinasyonlarının melezlenmesi sonucu elde edilen yaklaşık 10.000 adet F₁ melez tipler kullanılmıştır.

Ümitvar tiplerin seçiminde bazı bitki, çiçek ve meyve özelliklerini belirleyen kriterler dikkate alınmıştır. Bu kriterler içerisinde en önemli olanlardan verim, meyve kalitesi, meyve rengi, meyve eti rengi, bitki gelişme performansı ve meyvedeki şekil benzerliğidir.

ÖZET

Bu çalışma, Batı Karadeniz Bölgesinin daha önce çalışılmamış Bolu, Zonguldak Karabük ve Bartın illerinde 1996-1998 yılları arasında, doğal populasyonda ve üretici bahçelerinde, en iyi kızılcık tiplerinin belirlenmesi amacıyla yürütülmüştür.

Tiplerin fenolojik özellikleri ile ilgili olarak, çiçeklenme zamanları ve çiçek özellikleri belirlenmiş ve bu bakımdan tipler arasında farlılıklar gözlenmiştir. Tiplerin seçiminde, verim yanında meyve ağırlığı ve boyutları, çekirdek ağırlığı ve boyutları, et/çekirdek oranı, meyve şekli, meyve üst ve et rengi, meyve sap uzunluğu, suda çözünen kuru madde yüzdesi, toplam şeker, C vitamini, tanen ve asit miktarı gibi özellikler incelenmiştir.

ÖZET

Bu çalışma, Marmara Bölgesinin önemli salamuralık çeşidi olan Gemlik zeytini üzerinde yapılmıştır. Klon Seleksiyonu çalışmasının ilk aşamasında verim, kalite ve periyodisiteye eğilim yönünden daha iyi özellikler gösterdiği için seçilmiş olan 23 adet klon aynı koşullar altında yetiştirilerek bu özellikler incelenmiştir.

Deneme 1988-1998 yılları arasında Atatürk Bahçe Kültürleri Merkez Araştırma Enstitüsü bahçesinde kurulmuş ve ağaçların fenolojik gözlemleri ile meyvelerin pomolojik ölçümleri yapılmıştır.

ÖZET

Bu çalışma, 1990-1999 yılları arasında Marmara Bölgesinde yetiştiriciliği yapılan standart Gemlik çeşidinden daha üstün yeni çeşitlerin geliştirilmesi amacıyla yürütülmüştür. Çalışmada ebeveyn olarak yerli ve yabancı 10 zeytin çeşidi kullanılmıştır. Elde edilen F1 materyalinde yapılan ön seleksiyon sonucu amaca uygun olarak 2028 melez zeytin bitkisi bırakılmıştır. Bu arada çalışmanın değişik aşamalarında çeşitlerden elde edilen çiçek tozlarının çimlenme yüzdeleri, kombinasyonların meyve tutum oranları ve melezlemede elde edilen tohumların çimlenme yüzdeleri de belirlenmiştir. Böylece bundan sonra yapılacak bu tip çalışmalarda aynı veya benzer kombinasyonlar hakkında bilgi edinilmiş olunacaktır.

ÖZET

İki bölümden oluşan bu çalışmanın birinci bölümünde (Seleksiyon II aşaması), Doğu Marmara Bölgesinde Ayva üretiminin yoğun olarak yapıldığı Kocaeli, Sakarya, Bursa ve Bilecik illerinin 25 ilçesinde ayva yetiştiriciliği yapılan yerler tespit edilerek 1982-1985 yılları arasında meyve olgunlaşma döneminde 11 ilçeye ve köylerine gidilerek gerekli sörvey çalışmaları yapılmış ve pomolojik özelliklerin değerlendirilmesi sonucunda kalite ve kantite yönünden üstün görülen 22 tip ve çeşitle, Yalova Atatürk Bahçe Kültürleri Merkez Araştırma Enstitüsü koleksiyon bahçesinde bulunan 9 çeşit ve Arifiye Meyvecilik Üretme İstasyonunda bulunan Eşme çeşidi olmak üzere toplam 32 ayva tip ve çeşidi Seleksiyon II aşamasına alınmış ve bunların Yalova’da, fenolojik ve pomolojik özellikleri ile verimleri bakımından uyumları incelenmiştir. Projenin ikinci bölümünde (Adaptasyon aşaması) ise Ege Tarımsal Araştırma Enstitüsünce Ege Bölgesinde Seleksiyon II aşaması sonunda  tespit edilen 9 tipin yine Yalova şartlarında adaptasyonları üzerinde çalışılmıştır. 1996-1999 yılları arasında fenolojik gözlemler ve pomolojik gözlem ve ölçümler yapılmıştır.

Projenin Seleksiyon II aşamasındaki tip ve çeşitlerin incelenen, verim, boğuculuk, aroma, kalite, meyve şekli, meyve iriliği, meyve eti sertliği, meyve eti dokusu, tanen, pektin, TSEM/asitlik oranı, sululuk, pas, parlaklık ve çekirdek evi büyüklüğü gibi meyve özelliklerine ait verilerin değiştirilmiş ‘Tartılı Derecelendirme’ yöntemi ile değerlendirilmesi sonucunda sofralık olarak Eşme 6 ve Sapanca Eşme çeşitleri, teknolojik olarak ise Sapanca Eşme, Beyaz Ayva, Eşme 6, Ekmek (Keles), Altın (Yalova), Eşme 11 ve Eşme 3 çeşit ve tipleri kontrol çeşidi olan Eşme (Arifiye)’den daha öne geçerek ilk sıralarda  yer almıştır.

ÖZET

1992-1999 yılları arsında yürütülen bu çalışmada seleksiyon II kademesinde ümitvar seçilen Kütahya vişnesi (Prunus cerasus L.) çeşitine ait 22 tip vişnenin fenolojik, pomolojik ve teknolojik özelliklerinin belirlenmesi, böylece Marmara Bölgesi için üstün özelliklere sahip çeşitlerin seçilmesi amaçlanmıştır. 7'şer ağaç olarak denemeye alınan bu çeşitlerde toplam 12 özellik üzerinde çalışılmış ve bunların 8 tanesi çeşit seçiminde kriter olarak ele alınmıştır.

ÖZET

1992-2000 tarihleri arasında yürütülen denemede Avrupa grubu (Prunus domestica) 13 yeni çeşit ile eski çeşitlerden Stanley olmak üzere toplam 14 çeşit yer almıştır. Ülkemiz 200.000 tonluk üretim miktarı ile dünya üretiminde önemli bir yere sahip olmasına rağmen önemli erik çeşitlerinin 15 temmuz 1 Eylül tarihleri arasında yoğunlaşması bu ürünün değerlendirilmesinde sorunlar yaratmaktadır. Bu projede yer alan çeşitlerle hasat zamanının daha geniş bir döneme yayılması, verim miktarı ve meyve kalitesi üstün çeşitlerin belirlenerek üreticilere tavsiye edilmesi amaçlanmıştır. Avrupa grubu erikler sofralık olarak kullanıldığı gibi, kurutmalık, konserve, marmelat olarak değerlendirilmektedir.

Çalışmada yer alan erik çeşitler; Empres, T. Gras, Stanley, Emperor, Krikor Damson, Tragedy, P 2740, Tuleu Timpiriu, Tuleu Dulce, S. Fruhzwetche, Victoria, Hungarian, T.de. Valani. Baneasa 3/5 dir. Deneme yer alan çeşitlerde tomurcukların kabarması, tomurcukların patlaması, çiçeklenme başlangıcı, tam çiçeklenme, çiçeklenmenin sona ermesi, hasat tarihi, yaprakların dökümü gibi fenolojik gözlemler ile, meyve büyüklüğü, meyve şekli, meyve kabuğu üst ve zemin rengi, meyve et rengi, meyve eti setliği suda çözülebilir kuru maddeler,. meyve et yapısı, et çekirdek oranı, çekirdeğin ete bağlanma durumu, albeni, sululuk, meyve kalitesi gibi pomolojik özelliklerin yanında ağaç naşına verim, cm² gövde kesit alanına düşen verim miktarları ölçülmüştür.

ÖZET

Son yıllarda çileğe olan talebin hızla artması sonucu; sofralık, derin dondurulmaya uygun, verimli ve üstün kaliteli çeşitlere ihtiyaç artmıştır. Bu nedenle yola dayanıklı, meyve eti daha sert olan sofralık veya sanayiye uygun yeni çeşitlerin Marmara Bölgesinde de yetiştirilmesi için bu tip çalışmalara ihtiyaç duyulmaktadır.

ÖZET

Çalışmalar, 1985 yılında Eskişehir’de, Anadolu Tarımsal Araştırma Enstitüsü’nde, seçilmiş 16 ebeveyn ile yapılan 60 melezleme ile başlamıştır. 1989 yılında Yalova’ya aktarılan çalışmalar 1999 yılında tamamlanmış, 8 çeşit adayı elde edilmiştir.

Elde edilen çeşit adaylarından 6'sı endüstriyel kullanıma uygun olup, bu adaylarda meyvelerin eş zamanda olgunlaşma yüzdeleri %87 ile 94 arasında değişmektedir. Aynı çeşitlerde bitki yükseklikleri 40 - 55 cm arasında değişmekte olup, bitki şekilleri "Dik" veya "Orta Dik" özelliktedir. Bu özellikleri sayesinde, bu adaylar makinalı tarıma ve hasada uygundurlar. Bu 6 çeşit adayının bakla ve dane özellikleri ile erkencilikleri de farklı olup farklı istekleri karşılayacak nitelikleri taşımaktadırlar.

Çeşit adayından biri olan B - 9 numaralı hat, yaklaşık 55 cm bitki yüksekliğinde, uzun hasat dönemine ve yüksek meyve verimine sahiptir. Bu çeşit adayı uzun hasat dönemi nedeniyle endüstriyel kullanım için tavsiye edilmeye uygun değildir.

BURSA, YALOVA VE KOCAELİ YÖRELERİNDE (Prunus cerasifera Ehrh.) TÜRÜNE GİREN ERİKLERİN BAZI ANAÇLIK NİTELİKLERİ ÜZERİNDE ARAŞTIRMALAR - 2000 Yayın No:137

ÖZET

Bu araştırma 1995–1999 yılları arasında Bursa, Kocaeli ve Yalova illerinde doğal florada yaygın olarak bulunan Prunus cerasifera (Myrobalan) türüne giren eriklerin bazı anaçlık özelliklerinin belirlenmesi amacı ile yürütülmüştür.

Tiplerde en uygun katlama sürelerinin belirlenmesi amacı ile yapılan 60, 90 ve 120 günlük katlamalar sonucunda, 120 günlük katlamanın tüm tiplerde en yüksek çimlenme oranını verdiği belirlenmiştir. 103 tip içerisinden % 60’ın üzerinde çimlenme gösteren 34 tipte çimlenme tatminkar düzeyde bulunmuştur.

Tiplerin çöğür gelişimleri; çap ve boy ölçümleri aşı zamanına kadar birer ay ara ile yapılan ölçümlerle belirlenmiştir. Çöğürlerin çapı tiplere göre 6.66 ile 9.63 mm, çöğür boyu ise 50.6-84,8 cm arasında değişmiştir. Çöğürlerin çap üniformitesi (C.V) 14.98- 28.82 arasında değişmiştir.  Çöğür boy üniformitesi (C.V) 21.52-42.38 arasında değişmiştir. Çöğürlerin aşı tutma oranları % 61.9–94.4 arasında; aşı sürgünlerinin çapları tiplere göre 9.30-12.46 mm; boyları ise 52.2-84.8 cm arasında değişmiştir. Aşı sürgünlerinde boy üniformitesi 52.17-84.87 arasında bulunmuş, Anaç–kalem uyuşmasının incelenmesi amacıyla Stanley erik çeşidi ile anaç adayı tiplerin oluşturduğu aşı kombinasyonlarında aşılamadan 12 ay sonra makroskobik ve mikroskobik incelemeler yapılmış, 34 tipten 19 tanesinde çok iyi uyuşma elde edilmiş, 8 tip ve Myrobalan-B ile olan aşılamada uyuşma çok iyi olmamakla birlikte yeterli düzeyde bulunmuştur. 7 tipin Stanley erik çeşidi ile oluşturduğu aşı kombinasyonunda ise kesin uyuşmazlık belirtileri gözlenmiştir.