SARIMSAKTA (Allium sativum L.) RADYASYONLA MUTASYON ISLAHINA YÖNELİK OLARAK ''ETKİLİ MUTASYON DOZUNUN'' BELİRLENMESİ

Yaprak TANER1          Gülay BEŞİRLİ2       Burak KUNTER1     Ruhsar YANMAZ3

ÖZET

Radyasyonla mutasyon ıslahı çalışmalarına temel oluşturmak üzere yürütülen bu çalışmada, fiziksel mutagen olarak sarımsak dişlerine Cs137 kaynağı ile 0, 5, 10, 15, 20, 25, ve 30 Gy dozlarında ışınlama yapılmıştır. Işınlama sonrası 60. günde, her doz için dikilen 50'şer adet dişte farklı ışın dozlarının çimlenme ve sürgün gelişimleri üzerine olan etkileri incelenerek "Etkili Mutasyon Dozu" (ED50) lineer regresyon analizleriyle hesaplanmıştır. Buna göre 4.455 Gy’lik doz, Taşköprü sarımsağı için etkili mutasyon dozu olarak belirlenmiştir.

Anahtar Kelimeler: Sarımsak, Mutasyon Islahı, Gama Işını, Etkili Doz (ED50)

DETERMINING EFFECTIVE RADIATION MUTAGEN DOSE FOR GARLIC (Allium sativum L.)

SUMMARY

This study was carried out to get database for future garlic mutation breeding studies. For this aim, 0, 5, 10, 15, 20, 25 and 30 Gy doses of Cs137 (gamma-ray) were applied on garlic cloves as a physical mutagen. 50 cloves were used for each dose. Sixty days after treatment, germination rate and shoot development of cloves were determined. The Effective Mutagen Dose (ED50) was calculated by regression analyses. According to the results, 4.455 Gy dose was found to be effective as ED50.

Keywords: Garlic, Mutation Breeding, Gamma Rays, Effective Dose (ED50)

1. Dr., Türkiye Atom Enerjisi Kurumu, ANTHAM Radyobiyoloji Bölümü ANKARA

2. Uz., Atatürk Bahçe Kültürleri Merkez Araştırma Enstitüsü YALOVA

3. Prof. Dr., Ankara Üniversitesi, Ziraat Fakültesi, Bahçe Bitkileri Bölümü ANKARA