STANDART AYVA ÇEŞİTLERİNİN DÖLLENME BİYOLOJİSİ ÜZERİNDE ARAŞTIRMALAR[1]

Murat ÇETİN[1]                                    Arif SOYLU[2]

ÖZET

Bu çalışma 2004–2005 yılları arasında Bursa Uludağ Üniversitesi Ziraat Fakültesi Bahçe Bitkileri Bölümünde ve Atatürk Bahçe Kültürleri Merkez Araştırma Enstitüsündeki ayva koleksiyon bahçesinde[1] yer alan standart ayva çeşitleri üzerinde yapılmıştır. Çeşitlerin çiçeklenme zamanları ve çiçek tozlarının çimlenme güçleri %0, %5, %10 ve %15 sakkaroz içeren ortamlarda asılı damla yöntemine göre belirlenmiştir. Tozlamadan 24 saat sonra alınan örneklerde çiçek tozu borusunun dişicik borusundaki gelişme hızı ve durumu lakmoid boyama yöntemine göre incelenmiştir. Tozlamalardan sonra tüm kombinasyonlarda belirli aralıklarla meyve sayımı yapılarak meyve tutma oranları ve hasat zamanı elde edilen meyvelerin ağırlıkları ölçülmüştür.

Araştırmadan elde edilen sonuçlara göre, çiçek tozları çeşitlerin çoğunda %10 ve %15 sakkaroz içeren ortamlarda en yüksek çimlenmeyi göstermişler ve çimlenme oranları %26,25 ile %100,00 arasında değişmiştir. Kendileme ve melezleme kombinasyonlarında çiçek tozu borularının dişicik borularındaki gelişmelerinde herhangi bir farklılık ve anormallik gözlemlenmemiş bazı çiçek tozu boruları tozlanmadan 24 saat sonra tohum taslağına ulaşmıştır. Melezleme ve kendilemeler arasında meyve tutma değerleri bakımından bir fark saptanmamış ve meyve tutma oranları %49,9 ile %76,1 arasında değişmiştir. Melezleme ve kendilemelerden elde edilen meyvelerin ağırlıkları arasında önemli bir farklılığa rastlanmamış, bu bakımdan çeşitler arasında önemli bir değişim görülmüştür. Araştırma sonuçlarına göre çalışılan bu 15 ayva çeşidi kendine verimli olup, bu çeşitlerle tek çeşit kullanılarak kapama bahçe kurulması önerilebilir.

Anahtar Kelimeler: Ayva, Tozlaşma, Meyve Tutma

STUDIES ON THE FERTILIZATION BIOLOGY OF STANDARD QUINCE CULTIVARS (Cydonia oblonga Mill.)

This study was conducted in the Department of Horticulture, Faculty of Agriculture, Uludağ University, on the standard Quince cultivars established in the orchard at Yalova Central Horticultural Research Institute.

Flowering period of the cultivars was determined. Pollens of the cultivars were collected for using in germination tests, and in crossing and selfing studies. Germination tests were performed in vitro containing 0%, 5%, 10% and 15% sucrose solutions by the hanging drop method. The rate of pollen tube growth in the style of selfed and crossed flowers was determined on the samples, that taken 24 hours after pollination by Lacmoid staining method.

The squash technique was used for observation of the pollen tube growth. Pollen germination rates were highest in 10% and 15% sucrose solutions. Pollen tube growth rates were not different and normal in the crossed and selfed styles. Any sign of the incompatibility was not observed. Some of the pollen tubes reached to nearby the ovules, 24 hours after pollination. Fruit set rates of crossed and selfed flowers were not significantly different from each other according to the analysis of variance, and the fruit sets changed between 49,9% and 76,1%. The weight of the fruits were not different between the selfings and crossings and varied from 199,4g to 464,9g among the cultivars. All of these results showed that 15 quince cultivars were self-fruitful, and a quince orchard can be established with using a single cultivar.