DOĞAL SÜS BİTKİLERİNİN SEKTÖRE KAZANDIRILMASI TOPLANTISI

BASIN AÇIKLAMASI

Atatürk Bahçe Kültürleri Merkez Araştırma Enstitüsü tarafından düzenlenen Ar-Ge çalışmaları çerçevesinde “Doğal Süs Bitkilerinin Sektöre Kazandırılması“ konulu bilgilendirme toplantısı 30 Nisan 2008 tarihinde Enstitüde yapıldı.

Ar-Ge çalışmalarının önemi, doğal bitkilerin kültüre alınması ve yeni tür ve çeşitlerin süs bitkileri sektörüne kazandırılması çalışmalarının sunulduğu toplantıya; Yalova Vali Yardımcısı Mustafa Nazmi SEZGİN, Tarımsal Araştırmalar Genel Müdür Yrd. Dr. Müslüm BEYAZGÜL ve Kamil TABAK, Yalova Belediye Bşk. Yrd. Murat KULELİ, Üniversite Temsilcileri, Kuruluş Müdürleri, Antalya Kesme Çiçek İhracatçılar Birliği temsilcileri, Özel Sektör temsilcileri ve konuya ilgi duyan teknik elemanlardan oluşan 80 kişilik bir grup katıldı.

Yalova Atatürk Bahçe Kültürleri Merkez Araştırma Enstitüsü Müdürü Dr. M. Emin ERGÜN ve Tarımsal Araştırmalar Genel Müdür Yardımcısı Dr. Müslüm BEYAZGÜL’ün yaptıkları açılış konuşmalarında; sektörü genel hatlarıyla analiz edip, bu tür çalışmaların gerekli olduğunu vurguladılar.

Tarımsal Araştırmalar Genel Müdür Yardımcısı Dr. Müslüm BEYAZGÜL; Kesme Çiçek ihracatında çeşitlilik sağlanmasının en önemli sorunlarımız arasında yer aldığını, bu sorunun çözülmesinde Ülkemizin sahip olduğu biyolojik çeşitliliğin önemli bir avantaj olduğunu vurgulamıştır. TAGEM’in araştırma çalışmalarına yeni yaklaşımı hakkında bilgi veren BEYAZGÜL, çıkarılmış olan kamu-özel sektör işbirliği tebliği sonrasında özel sektörle işbirliğinin arttığını vurgulanmıştır.

Daha sonra ev sahibi Kuruluş Müdürü Dr. M. Emin ERGÜN, AR-GE çalışmalarının sektöre katkıları ve Atatürk Bahçe Kültürleri Merkez Araştırma Enstitüsü’nün yaptığı çalışmalarla ilgili bilgi aktardı. Kuruluşun meyve sebze ve süs bitkilerinde 1608 çeşit ve tipte Gen Kaynağına sahip olduğunu vurgulayan ERGÜN, ayrıca bu güne kadar Kuruluşta çoğunun isminde YALOVA olan 63 çeşit geliştirildiğini, çeşit geliştirme çalışmalarını yanı sıra yeni teknolojilerin geliştirilmesi çalışmalarının da sürdürüldüğü bildirilmiştir. Bu gün anlatılan proje ile Türkiye genelinde 100.000 km yol kat ederek materyal toplandığı ve bir çok türün proje sonuçlandırıldıktan sonra sektörün ticari kullanımına aktarılabileceği dile getirilmiştir.

        Antalya Kesme Çiçek İhracatçılar Birliği danışmanı Mehmet IRMAK, Ülkemizin süs bitkileri üretim ve ihracatı hakkında bilgi vermiştir. Mehmet IRMAK konuşmasında, süs bitkilerinde ihracatımızın % 95'ini karanfil, % 5 ini ise diğer süs bitkileri oluşturmaktadır. Dolayısı ile karanfil yetiştiricilik veya ihracatında ortaya çıkan bir olumsuzlukta, süs bitkileri ihracatı yok olmakta, bu sektörle iştigal eden bir çok kişi zarar görmektedir. Bu yüzden sektörün ihracata yönelik yeni süs bitkilerine ihtiyacı olduğunu dile getirmiştir.

Atatürk Bahçe Kültürleri Merkez Araştırma Enstitüsü Süs Bitkileri Bölümü elemanlarından TÜBİTAK projesi koordinatörü Uz. Erdal KAYA “Bazı Doğal Bitkilerin Kültüre Alınması, Yeni Tür ve Çeşitlerin Süs Bitkileri Sektörüne Kazandırılması“ adlı projenin tanıtımını yaptı.

Yalova Atatürk Bahçe Kültürleri Merkez Araştırma Enstitüsü liderliğinde yürütülen ve 8 Üniversite, 20 Özel sektör ve 7 Araştırma Enstitüsünün iş birliği içerinde 45 personelin görev yaptığı geniş kapsamlı TÜBİTAK projesinin amaçları aşağıda sıralanmıştır;

1.   İhracatı yapılan doğal bitkilerin üretim ve yetiştirme teknikleri geliştirilerek üretimden ihracat imkanlarının artırılması.

2.   Süs bitkisi ve Tıbbi-aromatik bitki olarak kullanılabilecek, diğer doğal bitkilerin (Colchicum spp., Crataegus spp, Daphne spp., Erica spp., Euphorbia paralias, Hyacinthus spp., Fritillaria spp., Inula crithmoides, Ipomea stalonifera, Iris spp., Lilium spp., Medicago marina, Nectaroscordum spp., Neotchihatchewia isatidea, Otanthus maritimus, Pancriatum maritumum, Paronychia argentea, Pistacia palaestinae, Polygonatum spp., Rhamnus alaternus, Tulipa spp. Thymeleae hirsuta ve Vitex sp.)  çeşitli yöntemlerle ıslah edilerek, ekonomik değer oluşturabilecek kültür çeşitleri elde edilmesi.

3.   Ayrıca seçilen türlerin floradaki mevcut popülâsyonlarının belirlenmesi.

4.   Elde edilecek yeni çeşitler, yetiştirme tekniği paketleri ile üreticilere sunularak, üretiminin sağlanması ile yeni ihracat kapılarının açılması.

5.   İç ve dış pazarda tüm özellikleri belirlenmiş bitki tür ve çeşitleri istenmektedir; özellikleri belli üretimin sağlanması, örnek olunması.

6.   Sürdürülebilir tarım, ihracat ve biyolojik çeşitliliğimizin korunmasına yardımcı olunması.

7.   Daha sonraki yıllarda da yapılacak ıslah çalışmaları için pek çok gen kaynağının koruma altına alınması.

Proje Bitiminde Beklenen Çıktılar

1.   Ticari değeri olan türlerin ülkemiz florasından sökülerek ihraç edilmesi yerine, ilk defa kültür çeşitleriyle dünya süs bitkileri pazarında yer alınacaktır.

2.   Seçilen türlerin floradaki mevcut potansiyeli belirlenmiş olacaktır.

3.   İhracatı yapılan doğal çiçeklerin üretim ve yetiştirme teknikleri geliştirilerek üretimden ihracat imkanları artırılacaktır.

4.   Elde edilen yeni çeşit ve türler yetiştirme tekniği paketleri ile sektöre aktarılacaktır.

5.   Gen kaynaklarının ve biyolojik çeşitliliğimizin muhafazasına katkı sağlanmış olacaktır.

6.   Toplanan bitkilerin fitokimyasal içerikleri belirlenmiş olacaktır.

7.   Toplanan bitkilerin DNA izolasyonu yapılmış ve muhafaza altına alınmış olacaktır.

8.    Toplanan bitki türlerine ait katalog oluşturularak tanınmasına koruyarak kullanılmasına yardımcı olunacaktır.

9.  Ayrıca gelecekte yapılacak ıslah çalışmaları için pek çok materyal sağlanmış olacaktır.

        Proje lideri Uz. Erdal KAYA, bugüne kadar yapılan çalışmalar ve elde edilen veriler hakkında katılımcıları bilgilendirmiştir. Erdal KAYA konuşmasında; 1800’lü yıllardan beri süregelen floral çalışmalar Türkiye Florası’nın zengin biyolojik çeşitliliğini ortaya koymuştur. Floramızda 10 000 civarında bitki taksonu olup, bunlardan 3022’si (% 33,4) endemiktir. Avrupa kıtasında ise yaklaşık 2500 endemik tür bulunmaktadır. Doğal süs bitkisi olarak Türkiye Florasında Liliaceae, Iridaceae ve Amaryllidaceae familyalarına ait 500’den fazla soğanlı, yumrulu ve rizomlu (Geofit) bitki türü yetişmektedir. Bu floristik zenginliğimiz, kültüre alma ve ıslah çalışmaları yetersiz kaldığından milli ekonomiye yansıtılamamıştır.

        Bu proje ile 100.000 km yol katedilerek, 1100 lokasyondan 200 doğal süs bitkisi türüne ait canlı materyal toplanmıştır. Toplanan materyaller 7 tane Araştırma Enstitüsünde muhafaza altına alınmıştır. Proje sonuçlandığında, Şakayık, Zambak Süsen, Sümbül, Çiğdem, Lale, Ters Lale, Ağlayan Gelin, Allı Gelin gibi 200 tür süs bitkisi ekonomiye kazandırılacaktır. Bu bitkilerin birçoğu aynı zamanda tıbbi bitkidir. Dolayısıyla hem süs bitkisi hem de tıbbi bitki olarak ülke ekonomisine büyük katkı sağlayacağı kaçınılmazdır dedi.